CẦN THẨM ĐỊNH TƯ CÁCH GIÁM KHẢO TRƯỚC NHỮNG CUỘC THI
Văn phong bài viết thể hiện quan điểm riêng của cá nhân mang tính đả kích, vả mặt những thứ gọi là Ban giám khảo thiếu công tâm, mang cái tôi cá nhân để đưa lên bàn cân đánh giá – không quy chụp bất kì hội đồng giám khảo của bất kì cuộc thi nào nếu không rơi vào trường hợp của bài viết này.
Trong không khí hừng hực của công cuộc đổi mới giáo dục, khi những giáo viên tâm huyết đang ngày đêm trăn trở để đưa AI, đưa năng lực số vào từng trang giáo án, thì thật chua chát thay, tại không ít hội thi, chúng ta vẫn phải chứng kiến những “vở kịch” nực cười từ phía hội đồng giám khảo. Những người được gọi là “cầm cân nảy mực” nhưng lại mang tư duy của vài thập kỷ trước, ngồi trên chiếc ghế giám khảo như ngồi trên một “ngai vàng” bất khả xâm phạm để phán xét sự sáng tạo bằng cái nhìn đầy định kiến và sự trịch thượng lỗi thời. Đã đến lúc chúng ta phải thẳng thắn đặt vấn đề: Liệu những người đang nhân danh “lão làng” kia có đủ tư cách để định đoạt số phận của những mầm non đổi mới?
Thật đau đớn khi thấy những giáo viên từ những ngôi trường bản, trường huyện – những nơi mà cái khó, cái khổ bủa vây – đã phải nỗ lực gấp bội để học hỏi về các phương pháp dạy học tích cực, làm chủ công nghệ, làm chủ những công cụ hiện đại như AI nhằm mang lại một tiết dạy thăng hoa cho học sinh – điều mà có thể gọi là sa sỉ đối với nhiều giáo viên vùng cao khi đang vừa dạy, vừa vận động lũ trẻ đến lớp đã là một sự nỗ lực vượt bậc.
Thế nhưng, đổi lại sự dấn thân đó, họ nhận được gì? Không phải là sự khích lệ, mà là những lời mỉa mai, “khen đểu” đầy kinh tởm: “Trường thành phố còn chưa dám làm, sao em ở trường bản mà làm mạnh dữ vậy?”.
Đó không phải là nhận xét chuyên môn, đó là sự kỳ thị địa phương và sự đố kỵ hèn hạ của những kẻ thấy mình bị bỏ lại phía sau bởi dòng chảy công nghệ. Khi một giám khảo coi việc ứng dụng năng lực số – vốn đã được quy định rõ tại Thông tư 02/2025/TT-BGDDT – là sự “dị biệt”, “khác thường”, thì chính họ đã tự phơi bày sự rỗng tuếch về tri thức hiện đại. Hay nói đúng nghĩa đen là … 🫢
Họ khinh bỉ cái mới vì họ không hiểu nó; họ chèn ép sự đột phá vì nó làm lộ ra sự cũ kỹ, mốc meo trong tư duy của chính họ. Họ dùng quyền lực để áp chế, bắt giáo viên phải uốn mình theo những khuôn mẫu lỗi thời, chỉ để thoả mãn cái tôi ích kỷ và thói quen “sống lâu lên lão làng”. Sự bảo thủ này không chỉ giết chết niềm tin của một người thầy, mà còn gián tiếp tước đi cơ hội tiếp cận tri thức hiện đại của hàng ngàn học sinh.
Giám khảo phải là người đi trước về tư duy, chứ không phải là người chỉ có “máu mặt” hay quan hệ rộng. Nếu chúng ta vẫn tiếp tục duy trì một bộ máy chấm thi dựa trên thâm niên và chức vị thay vì năng lực đổi mới thực thụ, thì mọi cuộc thi giáo viên giỏi sẽ chỉ còn là những màn trình diễn giả tạo và vô hồn – dạy theo “gu” của giám khảo. Đừng để những người tâm huyết phải rơi nước mắt vì sự bất công, đừng để những giáo viên dám thay đổi phải cảm thấy nhục nhã vì sự sáng tạo của mình bị coi là “dị thường”. Đổi mới giáo dục sẽ chỉ là khẩu hiệu suông nếu chúng ta không can đảm “thanh lọc” những tư duy áp đặt và trịch thượng ra khỏi hội đồng giám khảo.
Vấn đề đặt ra khi lựa chọn hội đồng giám khảo là:
- Các vị dựa trên tiêu chuẩn khoa học nào để chọn giám khảo: Dựa trên năng lực thực tế và sự am hiểu về Chương trình 2018, hay dựa trên chức vụ, quan hệ và số năm công tác?
- Liệu các vị có dám sát hạch năng lực số và trình độ cập nhật công nghệ của giám khảo trước khi để họ đi chấm thi giáo viên, hay các vị mặc định rằng “làm sếp thì đương nhiên biết chấm”?
- Khi một giám khảo có thái độ miệt thị, dùng lời lẽ xúc phạm sự nỗ lực của giáo viên vùng khó, các vị sẽ có hình thức chế tài nào để bảo vệ danh dự người thầy, hay lại chọn cách “dĩ hòa vi quý” để bảo vệ cái danh tiếng ảo của hội đồng?
- Bao nhiêu người trong hội đồng giám khảo hiện nay thực sự hiểu thế nào là mức trung cấp bậc 3 của năng lực số để có quyền phán xét giáo viên, hay họ chỉ đang dùng cảm tính cá nhân để định đoạt sự nghiệp của người khác?
Ps. Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân trước những bức xúc không chỉ một mà rất nhiều thầy cô ở khắp mọi nơi chia sẻ với tôi trong nhiều năm qua.
Ảnh minh họa: Cre by Gemini
